ดอยหนอก ตำนาน ประวัติศาสตร์ ธรรมชาติ การท่องเที่ยว ความเชื่อ ศาสนา และความขัดแย้ง

       ด้วยความเป็นภูเขาแสนประหลาดที่มีรูปร่างคล้าย "หนอกวัว" ตั้งตระหง่านโดดเด่นอยู่บนแนวเทือกเขาผีปันน้ำ ดอยหนอกจึงเป็นพื้นที่ที่สะดุดตาและถูกเติมเต็มด้วยนามธรรมมากมาย ไม่ว่าจะเป็นในนามของ ความเชื่อและความศรัทธา ผ่านการค้นพบรอยพระพุทธบาทบนโขดหิน การสร้างสถูปเจดีย์ และความเชื่อมโยงกับตำนานพญานาคหรือพระเจ้าตนหลวง หรือในนามของ การเดินป่าและการพิชิต ซึ่งเป็นกิจกรรมยอดนิยมของชนชั้นกลางนับตั้งแต่ทศวรรษ 2530 เป็นต้นมา

       นอกจากมิติทางจิตวิญญาณและการท่องเที่ยว ดอยหนอกยังถูกมองผ่านเลนส์ของ การอนุรักษ์ ในฐานะพื้นที่ใจกลางอุทยานแห่งชาติ รวมถึงการเป็นแหล่งทรัพยากรธรรมชาติที่มีทั้งแร่ธาตุและป่าไม้ ซึ่งสัมพันธ์กับเรื่องของ ปากท้องและการพาณิชย์ และประเด็นที่ทันสมัยที่สุดคือข้อเสนอในการสร้าง "กระเช้าไฟฟ้า" เพื่อสร้างรายได้จากการท่องเที่ยว

       หากมองย้อนกลับไปในอดีต พื้นที่แห่งนี้เคยถูกนิยามว่าเป็นดินแดนไกลปืนเที่ยงและเส้นทางลำเลียงยาเสพติด แต่ในปัจจุบัน วารสารพะเยาปริทัศน์ ฉบับดอยหนอก ได้พยายามรวบรวมแง่มุมที่แตกต่างเหล่านี้เข้าด้วยกัน เพื่อสะท้อนให้เห็นว่าผู้คนมีมุมมองต่อดอยหนอกที่หลากหลาย ทั้งในเชิงอนุรักษ์สุดโต่ง หรือเชิงเศรษฐกิจแบบสุดขีด และหลายครั้งที่เป็นการผสมผสานความเชื่อ ศาสนา และการรักษาป่าเข้าด้วยกันอย่างกลมกลืน