9 ราชรถบุษบก: อลังการงานศิลปกรรมหนึ่งเดียวในล้านนา (9 Royal Carriages & Thrones: The Dignified Art Work of Lanna)

       หนังสือเล่มนี้รวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับ "ราชรถบุษบก" ทั้ง 9 คัน ซึ่งเป็นโครงการที่เทศบาลนครเชียงรายริเริ่มจัดสร้างมาตั้งแต่ปี 2553 เพื่อสะท้อนเอกลักษณ์ทางศิลปกรรมของ 8 จังหวัดภาคเหนือตอนบน และเชียงแสน โดยมุ่งหวังให้เป็นงานศิลปกรรมที่ทรงคุณค่าและเป็นหมุดหมายสำคัญทางวัฒนธรรมของเมืองเชียงราย แนวคิดหลักเกิดจากความตระหนักว่าเชียงรายเป็นต้นกำเนิดของอาณาจักรล้านนา และเป็นเมืองที่มีประวัติศาสตร์ยาวนาน มีพระพุทธรูปเก่าแก่คู่บ้านคู่เมืองจำนวนมาก จึงเกิดแนวคิดการสร้างราชรถบุษบกเพื่อใช้ในพิธีอัญเชิญพระพุทธรูปศักดิ์สิทธิ์ออกแห่ให้ประชาชนได้สักการบูชาเพื่อเป็นสิริมงคล

       กระบวนการสร้างสรรค์ราชรถทั้ง 9 คัน เป็นการทำงานร่วมกันระหว่างนักปราชญ์ ศิลปินแห่งชาติ และศิลปินเชียงรายผู้มีชื่อเสียงระดับโลก อาทิ ดร.ถวัลย์ ดัชนี และ ดร.เฉลิมชัย โฆษิตพิพัฒน์ ร่วมกับนายช่างผู้สร้างที่ถ่ายทอดจินตนาการและศิลปะอันโดดเด่นของแต่ละท้องถิ่นลงบนตัวราชรถ ทำให้ราชรถแต่ละคันไม่ได้เป็นเพียงพาหนะทางศาสนา แต่ยังเป็นตัวแทนงานศิลปกรรมชั้นสูงที่แสดงถึงวิถีล้านนาอย่างแท้จริง

       ในเชิงพิธีกรรม ราชรถเหล่านี้จะถูกนำมาใช้ในวันที่ 1 มกราคมของทุกปี ซึ่งเป็นวันขึ้นปีใหม่ โดยจะมีการอัญเชิญพระพุทธรูปศักดิ์สิทธิ์จากวัดต่าง ๆ ทั่วเชียงรายขึ้นประดิษฐานบนราชรถทั้ง 9 คัน เพื่อเคลื่อนขบวนไปประกอบพิธีกรรม ณ สะดือเมือง และแห่ไปรอบเมืองเชียงราย โครงการนี้จึงเป็นการบูรณาการระหว่างศิลปะ ศาสนา และการพัฒนาเมืองเข้าด้วยกัน เพื่อตอกย้ำภาพลักษณ์การเป็น "เมืองศิลปิน เมืองวัฒนธรรม" และสร้างความสุขอย่างยั่งยืนให้กับชาวเชียงรายและผู้มาเยือนผ่านขนบธรรมเนียมประเพณีอันดีงาม

       เนื้อหาภายในเล่มถูกแบ่งออกเป็นส่วนต่าง ๆ เพื่อให้เห็นภาพรวมตั้งแต่แนวคิดไปจนถึงรายละเอียดเชิงลึก ดังนี้:

       บทนำและแนวคิด: เริ่มต้นด้วยบทสัมภาษณ์นายกเทศมนตรีนครเชียงรายเกี่ยวกับที่มาและวิสัยทัศน์ในการจัดสร้าง รวมถึงการพัฒนาด้านศิลปวัฒนธรรมของเมืองเชียงราย

       ประวัติศาสตร์และประเพณี: อธิบายความหมายของราชรถและบุษบกในคติล้านนา ประเพณีการอัญเชิญพระพุทธรูปแวดเวียงเชียงราย และประเพณีตักบาตรดอกไม้

       รายละเอียดราชรถบุษบกทั้ง 9 คัน: ซึ่งเป็นเนื้อหาหลักที่จำแนกตามศิลปะของแต่ละจังหวัด ได้แก่:

• ราชรถศิลปะเชียงใหม่
• ราชรถศิลปะแพร่
• ราชรถศิลปะเชียงราย
• ราชรถศิลปะลำพูน
• ราชรถศิลปะน่าน
• ราชรถศิลปะแม่ฮ่องสอน
• ราชรถศิลปะลำปาง
• ราชรถศิลปะพะเยา
• ราชรถศิลปะเชียงแสน