จิตรกรรมฝาผนังวิหารวัดบ้านก่อ

      หนังสือเล่มนี้ถูกจัดทำขึ้นเพื่อเป็นที่ระลึกในโอกาสเฉลิมฉลองการบูรณะวิหารและการอนุรักษ์จิตรกรรมฝาผนังพื้นบ้านของวัดบ้านก่อ ตำบลวังทอง อำเภอวังเหนือ จังหวัดลำปาง ซึ่งเป็นผลงานศิลปะที่มีความสำคัญยิ่งต่อวิถีชีวิตคนในลุ่มแม่น้ำวังตอนบน จุดเริ่มต้นของเรื่องราวเกิดจากความกังวลของเหล่านักวิชาการและผู้ทรงคุณวุฒิที่เล็งเห็นว่า "รูปแต้ม" หรือจิตรกรรมฝาผนังแนวพื้นบ้านกำลังจะสูญหายไป เนื่องจากสภาพวิหารที่ทรุดโทรมตามกาลเวลา ประกอบกับรสนิยมของคนทั่วไปที่มักมองข้ามงานศิลปะที่มีลักษณะ "หยาบ" หรือดูไม่ประณีตตามแบบมาตรฐานช่างหลวง จนเกือบจะมีการรื้อถอนวิหารหลังเดิมเพื่อสร้างใหม่ ซึ่งจะทำให้ภาพเขียนที่มีคุณค่าเหล่านี้ถูกทำลายลง

      ความพยายามในการอนุรักษ์ได้รับแรงสนับสนุนครั้งสำคัญจากสถานทูตสหรัฐอเมริกา โดยผ่าน "กองทุนเอกอัครราชทูตเพื่อการอนุรักษ์ทางวัฒนธรรม" (Ambassador's Fund for Cultural Preservation) ซึ่งได้มอบเงินสนับสนุนจำนวน 50,000 ดอลลาร์สหรัฐ (หรือประมาณ 2,112,000 บาท ในขณะนั้น) เมื่อวันที่ 4 ตุลาคม 2548 เพื่อใช้ในการบูรณะโครงการนี้ การทำงานเป็นการร่วมมือกันระหว่างหลายภาคส่วน ได้แก่ คณะวิจิตรศิลป์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่, สถาบันศึกษาและสืบสานศิลปวัฒนธรรมสถาปัตยกรรมล้านนา (ไต) มหาวิทยาลัยนเรศวร วิทยาเขตสารสนเทศพะเยา รวมถึงผู้นำชุมชนและชาวบ้านในเขตอำเภอวังเหนือ

      เนื้อหาหลักในเล่มได้ถ่ายทอดเรื่องราวของ "รูปแต้ม" ที่เขียนขึ้นโดย "สามเณรคำป้อ อุดหนุน" ตั้งแต่ พ.ศ. 2475 ซึ่งมีความโดดเด่นและแตกต่างจากงานช่างสายเมืองน่านหรือเชียงใหม่อย่างชัดเจน เพราะเป็นงานที่ได้รับอิทธิพลจากวิธีการเขียนลงบนผืนผ้า (ผ้าพระบฏ) คล้ายกับที่ปรากฏในภาคอีสาน หนังสือเล่มนี้จึงทำหน้าที่เป็นสื่อกลางในการปลุกสำนึกให้คนในท้องถิ่นและสังคมไทยเล็งเห็นคุณค่าของศิลปะพื้นบ้านที่สะท้อนถึงประวัติศาสตร์และจิตวิญญาณของชุมชนท่ามกลางกระแสการเปลี่ยนแปลงของโลกสมัยใหม่

สรุปเนื้อหาคร่าวๆ จากสารบัญ

      บทนำ: เล่าถึงที่มาของโครงการอนุรักษ์และความพยายามในการหาแหล่งทุนเพื่อรักษาภาพเขียนก่อนที่จะถูกรื้อถอน

      บ้านก่อ : ชุมชนที่ควรไปเยี่ยมเยือน: ข้อมูลทางภูมิศาสตร์และประวัติความเป็นมาของหมู่บ้านก่อในอำเภอวังเหนือ ซึ่งเป็นพื้นที่ลุ่มน้ำที่อุดมสมบูรณ์

      วัดบ้านก่อ : ศาสนสถานที่ควรอนุรักษ์: ความสำคัญของสถาปัตยกรรมวิหารและวิวัฒนาการของวัดในฐานะศูนย์กลางชุมชน

      ศิลปินแห่งบ้านก่อ : ศิลปินที่ควรได้รับการยกย่อง: เรื่องราวของสามเณรคำป้อ อุดหนุน ผู้สร้างสรรค์ผลงานรูปแต้มอันเป็นเอกลักษณ์

      รูปแต้มวัดบ้านก่อ : ความต่อเนื่อง: รายละเอียดทางศิลปะและการเล่าเรื่องผ่านภาพเขียนที่เชื่อมโยงอดีตสู่ปัจจุบัน

      วรรณกรรมชาดก : บันทึกที่น่าจดจำ: การวิเคราะห์เนื้อหาภาพเขียนที่สร้างสรรค์ตามท้องเรื่องของชาดกและพุทธประวัติ