วัดหลวงราชสัณฐาน : จิตรกรรมและโบราณวัตถุชิ้นสำคัญ

       หนังสือเล่มนี้เป็นผลงานทางวิชาการที่รวบรวมและศึกษาร่องรอยทางประวัติศาสตร์ของ "วัดหลวงราชสัณฐาน" ซึ่งเป็นวัดโบราณที่ตั้งอยู่ในเขตกำแพงเมืองโบราณเวียงพะเยา โดยตัววัดได้รับการฟื้นฟูขึ้นในช่วงปลายพุทธศตวรรษที่ 24 ผู้เขียนได้มุ่งเน้นการศึกษาในมิติของงานพุทธศิลป์เพื่อใช้เป็นหลักฐานในการเชื่อมต่อเรื่องราวทางประวัติศาสตร์ของทั้งตัววัดเองและเมืองพะเยาเข้าด้วยกัน

       สาระสำคัญหลักของหนังสือแบ่งออกเป็น 3 ส่วนใหญ่ คือการสืบค้นประวัติความเป็นมาผ่านหลักฐานทางเอกสารและร่องรอยจารึกท้ายคัมภีร์ใบลาน เพื่อหาข้อสันนิษฐานเกี่ยวกับที่มาของชื่อวัดและบทบาทของวัดในอดีต ต่อมาคือการวิเคราะห์งานจิตรกรรมฝาผนังซึ่งเป็นเอกลักษณ์สำคัญ โดยมีการศึกษาทั้งในเชิงตำแหน่งที่ตั้ง เนื้อหาที่ปรากฏ เช่น พุทธประวัติและเวสสันดรชาดก รวมถึงการวิเคราะห์รูปแบบทางศิลปะเพื่อกำหนดอายุของงานจิตรกรรมเหล่านั้น และส่วนสุดท้ายคือการรวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับโบราณวัตถุชิ้นสำคัญภายในวัด ไม่ว่าจะเป็นพระพุทธรูปสัมฤทธิ์ พระพุทธรูปหินทราย และเครื่องดนตรีหรือเครื่องประกอบพิธีกรรมโบราณอย่าง กังสดาล และเด็งหลวง

       การจัดทำหนังสือเล่มนี้ได้รับความร่วมมือจากหลายภาคส่วน ทั้งคณะสงฆ์ในจังหวัดพะเยาและปราชญ์ท้องถิ่น โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อให้เป็นเส้นทางในการค้นคว้าประวัติศาสตร์ท้องถิ่นเมืองพะเยาให้แก่ผู้ที่สนใจศึกษาต่อไปในอนาคต ภายใต้การสนับสนุนงบประมาณจากโครงการทำนุบำรุงศิลปวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยพะเยา

สรุปเนื้อหาคร่าวๆ จากสารบัญ

เนื้อหาภายในเล่มแบ่งออกเป็น 3 บทหลัก ดังนี้:

       บทที่ 1 วัดหลวงราชสัณฐานกับประวัติศาสตร์เมืองพะเยา: ครอบคลุมเรื่องที่ตั้ง ความสำคัญ ข้อสันนิษฐานของชื่อวัด ประวัติจากร่องรอยท้ายคัมภีร์ใบลาน และลักษณะทางสถาปัตยกรรม

       บทที่ 2 จิตรกรรม: เน้นการศึกษาตำแหน่งและเนื้อหาของภาพจิตรกรรมฝาผนัง เรื่องพุทธประวัติและเวสสันดรชาดก รวมถึงการวิเคราะห์รูปแบบศิลปะเพื่อการกำหนดอายุ

       บทที่ 3 โบราณวัตถุชิ้นสำคัญ: รายละเอียดเกี่ยวกับวัตถุโบราณภายในวัด ได้แก่ พระพุทธรูปสัมฤทธิ์, พระพุทธรูปหินทราย, กังสดาล และเด็งหลวง