นานาประวัติตระกูล เล่ม 2 (รวมผลงานนิสิตภาควิชาประวัติศาสตร์)

       หนังสือ "นานาประวัติตระกูล เล่ม 2" เป็นการประมวลผลงานการศึกษาวิจัยเชิงคุณภาพของนิสิตวิชาเอกประวัติศาสตร์ ชั้นปีที่ 3 มหาวิทยาลัยนเรศวร ซึ่งจัดทำขึ้นภายใต้โครงการการเรียนการสอนรายวิชาประวัติศาสตร์ท้องถิ่นที่มีมาอย่างยาวนานตั้งแต่สมัยยังเป็นมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ วิทยาเขตพิษณุโลก โดยมีวัตถุประสงค์หลักเพื่อให้นิสิตได้เรียนรู้กระบวนการทางประวัติศาสตร์ผ่านการปฏิบัติจริงนอกห้องเรียน เน้นการลงพื้นที่ค้นคว้าเรื่องราวของอาณาบริเวณภาคเหนือตอนล่าง เริ่มต้นจากหน่วยสังคมที่เล็กที่สุดคือ "ตระกูล" ขยายผลไปสู่ระดับหมู่บ้าน ชุมชน และเมือง เพื่อให้เห็นภาพรวมของพัฒนาการทางสังคมในมิติต่างๆ

       สาระสำคัญที่บรรณาธิการเน้นย้ำคือ ความจำเป็นในการสร้างองค์ความรู้ด้านประวัติศาสตร์ท้องถิ่น ซึ่งในปัจจุบันถือว่ายังมีจำนวนน้อยมากเมื่อเทียบกับขนาดพื้นที่และประชากรของไทย ข้อมูลเหล่านี้เปรียบเสมือนคู่มือในการทำความเข้าใจ "รากเหง้าของสังคมไทย" ท่ามกลางยุคสมัยแห่งความเปลี่ยนแปลงที่สับสน การศึกษาที่มาของตนเองผ่านประวัติตระกูลและชุมชน จะช่วยให้เกิดความกระจ่างชัดในเรื่องอัตลักษณ์และตัวตน ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญในการสร้างความเข้มแข็งให้แก่สังคมในระยะยาว

       นอกจากนี้ หนังสือเล่มนี้ยังแสดงให้เห็นถึงความต่อเนื่องขององค์ความรู้ โดยขยายขอบเขตจากเล่ม 1 ที่เน้นเฉพาะเรื่องตระกูล มาเป็นการผนวกรวมประวัติศาสตร์เมืองและหมู่บ้านเข้าด้วยกันอย่างเป็นระบบ ผลงานของนิสิตที่ปรากฏในเล่มจึงเป็นเครื่องยืนยันถึงความมุ่งมั่นของภาควิชาประวัติศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร ที่ต้องการเผยแพร่ความรู้ท้องถิ่นให้เข้าถึงสาธารณชน เพื่อให้เป็นฐานข้อมูลทางประวัติศาสตร์ที่สะท้อนวิถีชีวิตไทยอย่างแท้จริง และเป็นมรดกทางสติปัญญาสำหรับการศึกษาค้นคว้าของคนรุ่นหลังต่อไป

เนื้อหาในเล่มมีการจัดลำดับการนำเสนอจากระดับเมือง สู่ระดับหมู่บ้าน และสิ้นสุดที่ระดับตระกูล ดังนี้:

• ประวัติระดับเมือง: ศึกษาภาพรวมและพัฒนาการของเมือง 3 จังหวัด ได้แก่ เมืองพังงา, นครสวรรค์ และพิจิตร
• ประวัติระดับหมู่บ้าน: รวบรวมประวัติความเป็นมาของชุมชนและหมู่บ้าน 8 แห่ง เช่น หมู่บ้านพุทธเอ้น, วัดโบสถ์ (หมู่ 4 และ 7), สวนป่าน, จันเสน, วังทองหลาง และใหม่หอกลอง
• ประวัติระดับตระกูล: เป็นส่วนที่รวบรวมข้อมูลมากที่สุดจำนวน 18 ตระกูล ประกอบด้วยตระกูล:
  • กันทิพย์, อาจหาญ, โพธิ์รุ่ง, บุญโล่ง
  • แสงอรุณ, ไผ่มะโนธรรม, รอดนิ่ม, เจียรพันธ์
  • วิวัฒนกิจเสรี, รักยัง, เปลื้องรัมย์, มีเชย
  • สิงห์สง่า, มหาเทพ, ยอดยิ่ง, มุ่งโอภาส และสุขอยู่