ข้าวก้นบาตร 2

       หนังสือ "ข้าวก้นบาตร ๒" จัดทำขึ้นจากพลังศรัทธาของคณะศิษย์เก่าโรงเรียนพินิตประสาธน์ เพื่อเป็นการแสดงมุทิตาจิตและเชิดชูเกียรติคุณของ หลวงปู่พระอุบาลีคุณูปมาจารย์ (ปวง ธมฺมปญฺญมหาเถร) หรือ "หลวงพ่อใหญ่" ในโอกาสที่ท่านมีอายุครบ ๑๐๐ ปี จุดเริ่มต้นของหนังสือเล่มนี้เกิดจากการรวมตัวกันของศิษย์เก่าในวันรดน้ำดำหัวประจำปี ซึ่งแม้บรรยากาศจะเปลี่ยนไปตามกาลเวลา แต่ความมุ่งมั่นที่จะตอบแทนพระคุณของหลวงปู่ยังคงเต็มเปี่ยม คณะผู้จัดทำได้รวบรวมเรื่องราวความประทับใจจากศิษย์หลายรุ่นผ่านงานเขียนหลากหลายรูปแบบ ทั้งร้อยแก้วและร้อยกรอง เพื่อบันทึกวัตรปฏิบัติและผลงานของหลวงปู่ในฐานะ "ผู้สร้างคน"

       เนื้อหาหลักส่วนหนึ่งในเล่มระบุถึงประวัติการก่อตั้ง โรงเรียนพินิตประสาธน์ ณ จังหวัดพะเยา (ซึ่งในขณะนั้นยังขึ้นกับจังหวัดเชียงราย) โดยหลวงพ่อใหญ่เล็งเห็นความสำคัญของการศึกษาสามัญควบคู่ไปกับพระธรรมวินัย ท่านมีวิสัยทัศน์กว้างไกลที่ต้องการให้พระเณรมีความรู้ "เท่ากับมีตา ๒ ข้าง" คือรู้ทั้งทางโลกและทางธรรม เพื่อให้เท่าทันต่อการเปลี่ยนแปลงของสังคมและการศึกษาในส่วนกลางอย่างมหาวิทยาลัยสงฆ์

       การก่อตั้งโรงเรียนเต็มไปด้วยอุปสรรคและความยากลำบาก หลวงพ่อใหญ่ต้องใช้ความเสียสละอย่างสูง เนื่องจากเริ่มต้นโดยไม่มีทุนสนับสนุนจากภาครัฐ ท่านยอมสละลาภสักการะส่วนตัว เงินนิตยภัต และเงินเดือนเพื่อนำมาบำรุงโรงเรียนและเป็นค่าจ้างครู โดยได้รับความเมตตาช่วยเหลือจากผู้ใหญ่ในวงการสงฆ์และฆราวาส จนกระทั่งโรงเรียนได้รับรองวิทยฐานะเทียบเท่าโรงเรียนรัฐบาลในปี พ.ศ. ๒๕๑๔ และเป็นโรงเรียนราษฎร์ของวัดต้นแบบที่ได้รับคัดเลือกเข้าโครงการพัฒนาในเวลาต่อมา

       ตลอดระยะเวลากว่า ๕๗ ปี (นับถึงช่วงที่เขียน) โรงเรียนแห่งนี้ได้ผลิตศาสนทายาทและบุคลากรที่มีคุณภาพออกสู่สังคมมากมาย ทั้งทหาร ตำรวจ ครู นักธุรกิจ และนักการเมือง หนังสือเล่มนี้จึงไม่เพียงแต่เป็นบันทึกประวัติศาสตร์การศึกษาของจังหวัดพะเยา แต่ยังเป็นประจักษ์พยานถึงความเมตตาธรรมและความเสียสละอันยิ่งใหญ่ของหลวงพ่อใหญ่ที่สร้างคุณูปการไว้ให้กับบวรพระพุทธศาสนาและประเทศชาติอย่างหาที่สุดมิได้

จากบทความ "เปิดฝาบาตร" และ "หลวงพ่อใหญ่ : ผู้ก่อตั้งโรงเรียนพินิตประสาธน์" สามารถสรุปโครงสร้างเนื้อหาได้ดังนี้:

• ความเป็นมาของการจัดทำหนังสือ: เล่าถึงการรวมตัวของศิษย์เก่ารุ่นต่างๆ และการระดมทุนเพื่อพิมพ์หนังสือแจกเป็นที่ระลึกในงานฉลองอายุ ๑๐๐ ปีของหลวงปู่
• แรงบันดาลใจและวิสัยทัศน์: การเริ่มก่อตั้งการศึกษาทั้งแผนกธรรม-บาลี และสายสามัญ เพื่อให้พระเณรมีอนาคตที่ไกลขึ้น
• ขั้นตอนการจัดตั้งโรงเรียน: ตั้งแต่การปรึกษาหารือกับผู้บริหารโรงเรียนในลำปางและลำพูน การขออนุญาตจากกระทรวงศึกษาธิการ และการได้รับการสนับสนุนจากสมเด็จพระวันรัต (ปลด กิตฺติโสภณ)
• ความยากลำบากและการเสียสละ: บันทึกเรื่องราวการสร้างอาคารเรียนด้วยเงินบริจาคและปัจจัยส่วนตัวของหลวงปู่ โดยไม่มีงบประมาณสนับสนุนจากส่วนกลางในระยะแรก
• ความสำเร็จและการเติบโต: การขยายชั้นเรียนจนถึงระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย และผลผลิตของโรงเรียนที่กลายเป็นบุคคลสำคัญในสาขาอาชีพต่างๆ ในปัจจุบัน