มาตรฐานคุณภาพสิ่งแวดล้อมธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมศิลปกรรม: เมืองเก่า

       โครงการจัดทำมาตรฐานคุณภาพสิ่งแวดล้อมธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมศิลปกรรมในกลุ่ม "เมืองเก่า" เกิดขึ้นจากความตระหนักของสำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ที่เล็งเห็นว่าในปัจจุบันพื้นที่เมืองเก่าหลายแห่งกำลังเผชิญกับการเปลี่ยนแปลงจากการพัฒนาเมืองอย่างรวดเร็ว ส่งผลกระทบต่อคุณค่าทางประวัติศาสตร์ โบราณคดี และอัตลักษณ์ของท้องถิ่นที่สะสมมาอย่างยาวนาน หากไม่มีการจัดการที่เหมาะสม เมืองเก่าที่ทรงคุณค่าเหล่านี้อาจสูญเสียองค์ประกอบที่สำคัญไปอย่างน่าเสียดายและไม่สามารถเรียกคืนกลับมาได้

       วัตถุประสงค์หลักของเอกสารเล่มนี้คือการสร้างเครื่องมือในทางปฏิบัติ เพื่อให้ท้องถิ่นหรือจังหวัดที่มีพื้นที่เมืองเก่าสามารถนำไปใช้เป็น "เกณฑ์มาตรฐาน" ในการตรวจสอบและยกระดับคุณภาพสิ่งแวดล้อมของตนเอง โดยเน้นการสร้างสมดุลระหว่างการอนุรักษ์และการพัฒนาให้เป็นไปในทิศทางเดียวกัน มาตรฐานนี้ไม่ได้มุ่งเน้นเพียงแค่การรักษาตัวโบราณสถานหรือสิ่งก่อสร้างเท่านั้น แต่ยังครอบคลุมไปถึงคุณภาพชีวิตของคนในชุมชน เพื่อให้พื้นที่เมืองเก่าสามารถอำนวยประโยชน์สุขแก่ผู้อยู่อาศัยและผู้มาเยือนได้อย่างยั่งยืน

       นอกจากนี้ กระบวนการจัดทำยังผ่านการพิจารณาอย่างละเอียดจากคณะอนุกรรมการกลั่นกรองและพิจารณาแผนการดำเนินงานในพื้นที่เมืองเก่า เพื่อให้ได้ข้อเสนอแนะที่ครอบคลุมและสามารถนำไปปรับใช้ได้จริงทั่วประเทศ หนังสือเล่มนี้จึงถือเป็นคู่มือสำคัญที่ช่วยสร้างจิตสำนึกและความเข้าใจให้กับภาคส่วนต่างๆ ทั้งภาครัฐ ภาคเอกชน และประชาชนในท้องถิ่น ให้หันมาให้ความสำคัญกับการธำรงรักษาคุณค่าของเมืองเก่าให้คงอยู่เป็นมรดกทางวัฒนธรรมสืบต่อไป

สรุปเนื้อหาคร่าวๆ จากสารบัญ

เนื้อหาภายในเล่มถูกแบ่งออกเป็นส่วนหลักๆ เพื่อให้เข้าใจตั้งแต่ที่มาไปจนถึงวิธีการนำไปใช้งานจริง ดังนี้:

       ส่วนนำและกระบวนการทำงาน: รายงานรายชื่อคณะผู้ดำเนินโครงการจากมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ และรายชื่อคณะอนุกรรมการฯ ที่เกี่ยวข้องกับการกลั่นกรองงานในพื้นที่เมืองเก่า

       บทสรุปผู้บริหาร (Executive Summary): สรุปภาพรวมของโครงการเพื่อความรวดเร็วในการทำความเข้าใจประโยชนและทิศทางของมาตรฐาน

       ความเป็นมา (บทที่ 1): อธิบายถึงเหตุผล ความจำเป็น และความสำคัญของการต้องมีมาตรฐานสำหรับเมืองเก่าในบริบทของประเทศไทย

       เกณฑ์มาตรฐานและการประเมิน (บทที่ 2): เป็นส่วนสำคัญที่สุดที่ระบุถึงตัวมาตรฐานคุณภาพสิ่งแวดล้อมธรรมชาติและศิลปกรรมของเมืองเก่า พร้อมทั้งรายละเอียด "วิธีการประเมิน" เพื่อให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องนำไปวัดผลได้จริง

       กรณีศึกษา (บทที่ 3): ตัวอย่างการคิดคะแนนตามมาตรฐานฯ เพื่อให้เห็นภาพการนำเกณฑ์ไปปรับใช้ในสถานการณ์จริง

       บรรณานุกรม: รวบรวมแหล่งข้อมูลอ้างอิงที่ใช้ในการค้นคว้าและจัดทำมาตรฐาน