นิทาน ตำนาน : ประวัติศาสตร์เรื่องเล่าจากคนใน (ท้องถิ่น)

       หนังสือเล่มนี้เป็นผลผลิตจากความพยายามของนักศึกษาสาขาวิชาสังคมวิทยาและมานุษยวิทยาที่เรียนในรายวิชานิทานพื้นบ้าน โดยมีอาจารย์นครินทร์ น้ำใจดี เป็นผู้สอนและบรรณาธิการ เนื้อหาเป็นการรวบรวมผลงานการค้นคว้าเกี่ยวกับเรื่องเล่า ตำนาน และประวัติศาสตร์จากมุมมองของ "คนใน" หรือคนในท้องถิ่น ซึ่งถือเป็นข้อมูลที่มีคุณค่าต่อการเผยแพร่แก่ผู้สนใจทั่วไปและใช้ประกอบการเรียนการสอน อีกทั้งยังเป็นจุดเริ่มต้นในการสร้างแรงบันดาลใจเพื่อส่งเสริมการศึกษาค้นคว้าทางวิชาการเกี่ยวกับรากเหง้าและวัฒนธรรมท้องถิ่นอย่างเป็นรูปธรรม

เนื้อหาในเล่มถูกแบ่งออกเป็นหมวดหมู่ตามประเภทของเรื่องเล่าและพื้นที่ทางภูมิศาสตร์ ดังนี้:

       ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น : นิทานพุทธศาสนา – รวบรวมตำนานพระพุทธรูปสำคัญ (เช่น หลวงพ่อเพชร), ตำนานพระเจ้าเลียบโลกตามวัดและพระธาตุต่าง ๆ (เช่น พระธาตุสบแวน, แมงสี่หูห้าตา), และนิทานคติธรรมหรือค่าวธรรม

       ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น : เรื่องเล่าที่เกี่ยวกับผี – นำเสนอความเชื่อเรื่องผีและการเลี้ยงผีบรรพบุรุษหรือผีอารักษ์ในจังหวัดต่าง ๆ ได้แก่ เชียงราย (เช่น เจ้าพ่อ-เจ้าแม่ดอยทอง, ผีเจ้าบ้าน), พะเยา (เช่น ศาลปู่เสี้ยว, พิธีเลี้ยงผีฝาย), เชียงใหม่ (เจ้าแม่มะลิกา) และ น่าน

       ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น : ชื่อบ้าน นามเมือง – สืบค้นที่มาของชื่อหมู่บ้านและประวัติการตั้งถิ่นฐานในหลายพื้นที่ เช่น ชุมชนบ้านหัวฝาย, การอพยพของชาวอีสานสู่พะเยา, ประวัติบ้านแม่นาเรือ, และที่มาของตำบลทับมาในจังหวัด ระยอง

       ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น : นิทานชาติพันธุ์ – เช่น เรื่องสิงโตกับหญิงสาว