ศูนย์ศิลปะและวัฒนธรรมล้านนา มหาวิทยาลัยพะเยา พัฒนาระบบสืบค้นหนังสืออิเล็กทรอนิกส์ (E-book) บนเว็บไซต์ของศูนย์ฯ โดยนำเทคโนโลยีการค้นหาเชิงความหมาย (Semantic Search) มาประยุกต์ใช้ เพื่อรองรับการค้นหาด้วยคำที่มีความหมายใกล้เคียงกับชื่อหนังสือ ช่วยให้นิสิต บุคลากร นักวิจัย และประชาชนทั่วไปเข้าถึงองค์ความรู้ด้านศิลปวัฒนธรรมล้านนาได้สะดวกยิ่งขึ้น  Semantic Search เป็นการค้นหาที่พิจารณาความสัมพันธ์เชิงความหมายระหว่างคำค้นกับข้อมูล ช่วยให้ผู้ใช้ค้นพบหนังสือที่เกี่ยวข้อง แม้ใช้ถ้อยคำแตกต่างจากชื่อเรื่อง หรือจดจำชื่อหนังสือได้ไม่ครบถ้วน จึงช่วยลดข้อจำกัดของการค้นหาที่อาศัยเพียงการจับคู่คำหรือตัวอักษรที่ตรงกัน

          ในการพัฒนาระบบ ศูนย์ฯ ใช้โมเดลสร้างเวกเตอร์ข้อความ (Embedding Model) รุ่น text-embedding-3-small ของ OpenAI เพื่อแปลงชื่อหนังสือและคำค้นให้อยู่ในรูปแบบเวกเตอร์ตัวเลขที่ใช้แทนความหมายของข้อความ จากนั้นจึงเปรียบเทียบความใกล้เคียงของเวกเตอร์เพื่อค้นหาชื่อหนังสือที่มีความหมายสัมพันธ์กับคำค้นของผู้ใช้ ระบบผสานการทำงานระหว่างฐานข้อมูลเวกเตอร์ (Vector Database) ด้วย Chroma สำหรับจัดเก็บและค้นหาเวกเตอร์ของชื่อหนังสือ กับฐานข้อมูลเชิงสัมพันธ์ (Relational Database) ด้วย MySQL ซึ่งเป็นฐานข้อมูลเดิมสำหรับจัดเก็บและบริหารจัดการข้อมูลหนังสือ การทำงานร่วมกันนี้ช่วยเพิ่มความสามารถในการสืบค้นเชิงความหมายบนพื้นฐานของระบบข้อมูลที่มีอยู่เดิม

          การพัฒนาครั้งนี้เป็นส่วนหนึ่งของการยกระดับบริการสารสนเทศดิจิทัลของศูนย์ศิลปะและวัฒนธรรมล้านนา โดยนำเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์มาประยุกต์ใช้เพื่ออำนวยความสะดวกในการสืบค้น และส่งเสริมการเข้าถึงแหล่งเรียนรู้ด้านล้านนาคดีผ่านช่องทางออนไลน์ ผู้สนใจสามารถสืบค้นและอ่านหนังสืออิเล็กทรอนิกส์ได้ที่หน้า E-book บนเว็บไซต์ศูนย์ศิลปะและวัฒนธรรมล้านนา มหาวิทยาลัยพะเยา